EMDR Terapisi Nedir? Nasıl Uygulanır?
Bazı yaşantılar sona erse de etkileri devam edebilir. Bir koku, ses ya da benzer bir durum, geçmişte yaşanan olayla bağlantılı yoğun bir duygu veya bedensel tepkiyi yeniden ortaya çıkarabilir. EMDR terapisi, bu tür zorlayıcı anılar ve onlarla ilişkili bugünkü tepkiler üzerinde çalışmak için kullanılan, yapılandırılmış bir psikoterapi yaklaşımıdır. EMDR, İngilizce Eye Movement Desensitization and Reprocessing ifadesinin kısaltmasıdır; Türkçede Göz Hareketleriyle Duyarsızlaştırma ve Yeniden İşleme olarak adlandırılır. Travma sonrası stres bozukluğu (TSSB) için önerilen psikoterapi yaklaşımları arasında yer alır.
EMDR Terapisi Nasıl Çalışır?
EMDR’de danışan, terapistin yönlendirmesiyle belirlenen bir anının görüntüsüne, o anıyla ilişkili düşünceye, duyguya ve beden duyumlarına kısa sürelerle dikkat eder. Bu sırada göz hareketleri veya başka bir iki yönlü uyarım biçimi kullanılabilir. Seans boyunca ortaya çıkanlar birlikte takip edilir. Amaç yaşanan olayı silmek ya da unutmak değildir. Çalışma, anının bugün yarattığı yoğun sıkıntıyı ve kişinin kendisiyle ilgili taşıdığı olumsuz anlamları ele almaya yöneliktir. EMDR yalnızca göz hareketlerinden ibaret değildir; değerlendirme, hazırlık ve yeniden değerlendirmeyi de içeren sekiz aşamalı bir terapi sürecidir.
EMDR Seanslarında Neler Yapılır?
Süreç, başvuru nedeninin ve kişinin yaşam öyküsünün değerlendirilmesiyle başlar. Danışan ve terapist birlikte çalışma hedeflerini belirler. Ardından EMDR’nin nasıl uygulanacağı açıklanır ve kişinin zorlayıcı duygularla baş etmesini destekleyecek hazırlık çalışmaları yapılır. Uygun görülen aşamada hedef anılar üzerinde çalışılır. Anıyla bağlantılı düşünceler, duygular ve beden duyumları değerlendirilir; yeniden işleme sırasında ortaya çıkan değişimler takip edilir. Seans sonunda danışanın mevcut durumu gözden geçirilir, sonraki görüşmelerde de önceki çalışmanın etkisi yeniden değerlendirilir. Her görüşmede mutlaka bir anı üzerinde yeniden işleme yapılması gerekmez; süreç kişinin ihtiyaçlarına ve hazır oluşuna göre planlanır.
EMDR Tekniği Hangi Durumlarda Kullanılır?
EMDR’nin en güçlü araştırma desteği travma sonrası stres bozukluğunun tedavisi alanındadır. Travmatik bir yaşantıdan sonra ortaya çıkan, günlük yaşamı etkileyen belirtiler için değerlendirme sonucunda uygun bir seçenek olabilir. Dünya Sağlık Örgütü ve klinik tedavi kılavuzları EMDR’yi TSSB için kullanılan yaklaşımlar arasında sayar. Klinik değerlendirmede ayrıca kişinin geçmişteki zorlayıcı yaşantılarıyla ilişkili bugünkü tetikleyicileri ve kendisi hakkında geliştirdiği olumsuz inançları ele almak da gündeme gelebilir. Kaygı, depresyon veya başka bir yakınması olan herkese otomatik olarak EMDR uygulanmaz. Bu alanlarda EMDR’nin uygunluğu, yakınmaların niteliğine ve kişinin bütüncül değerlendirmesine göre belirlenir; araştırma desteği her sorun için TSSB’dekiyle aynı düzeyde değildir.
EMDR Geçmiş, Bugün ve Gelecekle Nasıl Çalışır?
EMDR’de yalnızca geçmişteki olayın kendisine bakılmaz. Çalışma planında geçmişteki ilişkili anılar, bugün benzer tepkileri ortaya çıkaran durumlar ve gelecekte karşılaşılabilecek durumlara hazırlık birlikte değerlendirilebilir. Hangi konudan başlanacağı, danışanın ihtiyaçları ve terapiye hazır oluşu dikkate alınarak kararlaştırılır.
EMDR Herkes İçin Uygun Mudur?
Bir yöntem etkili olsa da herkes için aynı şekilde veya aynı aşamada uygun olmayabilir. İlk görüşmelerde kişinin yaşadığı güçlükler, destek kaynakları, güvenliği ve zorlayıcı duyguları yönetme kapasitesi değerlendirilir. Gerekli olduğunda hazırlık aşamasına daha fazla zaman ayrılabilir veya farklı bir tedavi planı oluşturulabilir. EMDR’nin kaç seans süreceği de ilk görüşmede kesin olarak söylenemez. Çalışılacak konuların kapsamı ve kişinin ihtiyaçları süreyi etkiler.